Reformatie

Aan het einde van de veertiende eeuw kwam een beweging op die wij nu kennen als de Moderne Devotie. De grondlegger van de Moderne Devotie was Geert Grote. Aanhangers van deze beweging streefden naar een praktische en persoonlijke benadering van Christelijk samenzijn. Hoewel sommigen gingen samenwonen als Broeders of Zusters van het Gemene Leven legden zij geen kloostergelofte af, zodat zij geen officiële status verkregen. Thomas à Kempis, auteur van het boek De Imitatio Christi (Over de navolging van Christus) werd de meest gelezen auteur van de middeleeuwen in de Nederlanden.

Feitelijk betoogde Grote dat men als goed Christen niet meer nodig had dan goede wil, en doorzettingsvermogen. De Kerk als instituut met zijn pracht en praal en met zijn handel in relieken en kerkelijke ambten was niet alleen overbodig in hun ogen, maar zelfs een moreel gevaar omdat het afleidde van waar het werkelijk om gaat namelijk het leiden van een ‘goed’ leven. Deze kritiek, die gedeeltelijk werd gesteund door Erasmus, werd overgenomen door de Duitse Augustijn Maarten Luther. Hij schreef dat de leer van de Bijbel en niet de leer van de Kerk de centrale kern vormt van het Christendom.

De handel in aflaten, de decadente leefwijze en onwetendheid van veel geestelijken, de overdaad van uiterlijk vertoon van de kerk en in mindere mate de wereldlijke macht van bisschoppen zorgde voor een gevoel van onvrede dat in de samenleving breed gedeeld werd. Dat is ook de reden dat de protesten van Luther zoveel aanhang kreeg. Het leidde tot een forse scheuring in de kerk: de Reformatie.